Có những triết lý sống được sinh ra trong phòng họp, sau những buổi thảo luận kéo dài với đội ngũ chiến lược, nhưng cũng có những tư tưởng âm thầm hình thành trong căn phòng ký túc xá lạnh lẽo tại Boston, khi một cuộc gọi video vừa bị ngắt giữa chừng lần thứ ba trong tuần.
Triết lý công nghệ của Minh Ajax mà ông theo đuổi suốt hơn một thập kỷ thuộc về vế thứ hai. Nó không bắt đầu từ những thuật toán phức tạp hay bản kế hoạch nhiều trang, mà được gieo mầm từ nỗi bất lực khi công nghệ chưa thể giữ cho câu chuyện giữa hai người cách nhau gần 5.000km được kể trọn vẹn.
Khoảng cách địa lý và những cuộc gọi không trọn vẹn
Bối cảnh mối quan hệ từ xa
Năm 2010, Minh Ajax đang trong giai đoạn học Thạc sĩ tại MIT. Mùa đông Boston năm ấy khắc nghiệt như thường lệ, lịch nghiên cứu dày đặc khiến những khoảng lặng trong ngày trở nên hiếm hoi. Giữa những giờ chạy mô hình dữ liệu phân tán, thứ ông mong chờ nhất chỉ đơn giản là được nhìn thấy mặt người mình thương dù chỉ qua một khung hình nhỏ trên laptop.
Người đó là bà Trương Vũ Lan Khuê, khi ấy đang ở California, cách ông gần 5.000km với múi giờ lệch hẳn nhau. Buổi tối của người này thường trùng với giờ làm việc của người kia, nên nếu muốn có cuộc trò chuyện trọn vẹn, cả hai phải cố tìm ra một khung giờ hiếm hoi mà họ đều rảnh, đủ tỉnh táo để ngồi yên một chỗ.
Những lần kết nối công nghệ thất bại
Năm 2010 cũng là năm Apple vừa ra mắt FaceTime cùng chiếc iPhone 4, đánh dấu bước ngoặt đưa gọi video lên điện thoại di động. Trước đó và song song đó, Skype và cả Yahoo! Messenger (vốn nổi tiếng về nhắn tin chữ) cũng đã có tính năng gọi video qua webcam. Nhưng với một nghiên cứu sinh như Minh Ajax, phương tiện quen thuộc nhất vẫn là chiếc webcam rời gắn vào laptop trong phòng ký túc xá, còn muốn gọi video từ điện thoại thì phải trông chờ vào camera trước vừa mới xuất hiện trên vài dòng smartphone đời đầu.
Đường truyền Internet lúc bấy giờ, dù là 3G hay Wifi, đều chưa đủ mạnh để tải một cuộc gọi mượt mà.
Khung giờ hiếm hoi đó đáng lẽ phải là điều quý giá nhất trong ngày, nhưng thực tế lại thường phũ phàng hơn thế. Ông vẫn nhớ cảm giác đang kể dở câu chuyện vui thì hình ảnh khựng lại giữa một biểu cảm cười dang dở. Có lần giọng nói bên kia đứt quãng thành từng mảnh, nghe được nửa câu và mất nửa câu còn lại. Có hôm cuộc gọi rớt mạng đúng lúc cả hai đang nói về một điều quan trọng, và khi kết nối lại được thì cảm xúc đã nguội đi ít nhiều, câu chuyện cũng chẳng còn muốn kể tiếp.
Là người đang miệt mài nghiên cứu hệ thống dữ liệu thời gian thực, Minh Ajax không thể không tự hỏi tại sao mình đang học cách xây những hệ thống xử lý hàng triệu request mỗi giây, mà một cuộc gọi video đơn giản giữa hai người lại không thể mượt mà. Câu hỏi ấy ban đầu chỉ là một sự bực bội cá nhân, nhưng dần dần trở thành nỗi trăn trở nghề nghiệp thật sự.
Ông từng nghĩ có lẽ vấn đề không nằm ở băng thông hay tốc độ xử lý đơn thuần, mà nằm ở chỗ công nghệ dù tân tiến đến đâu vẫn chưa thực sự được thiết kế để phục vụ đúng cái khoảnh khắc con người cần nó nhất.
Khoảnh khắc thay đổi tư duy
Câu nói về vai trò của công nghệ trong kết nối con người
Vào một trong những lần cuộc gọi bị ngắt giữa chừng như thế, Minh Ajax ngồi lặng một lúc trước màn hình tối đen. Ông kể lại rằng đó là khoảnh khắc ông tự đặt cho mình một câu hỏi, và câu hỏi ấy sau này trở thành kim chỉ nam xuyên suốt sự nghiệp của ông:
“Nếu công nghệ không thể giúp con người kết nối với nhau tốt hơn, thì nó chưa thực sự đủ tốt.”
Câu nói đó không đến từ một buổi thuyết trình hay một tài liệu chiến lược nào. Nó đến từ chính khoảnh khắc bất lực rất thật, khi công nghệ, thứ ông đang dành cả tuổi trẻ để theo đuổi, lại chưa đủ khả năng giữ điều giản dị là một câu chuyện được kể trọn vẹn giữa hai người yêu nhau. Khoảnh khắc này trở thành điểm khởi đầu rõ nét của triết lý công nghệ của Minh Ajax, bởi ông nhận ra rằng sự tiến bộ không nên chỉ được đo bằng sức mạnh xử lý, độ phức tạp của thuật toán hay số lượng tính năng, mà còn phải được đánh giá qua khả năng phục vụ con người.
Bài học rút ra từ trải nghiệm này
Từ đó, cách Minh Ajax nhìn nhận một hệ thống tốt cũng thay đổi. Ông không còn chỉ hỏi hệ thống này xử lý được bao nhiêu dữ liệu mỗi giây, mà bắt đầu hỏi thêm rằng hệ thống này có đang thực sự phục vụ đúng người, đúng lúc, đúng nhu cầu hay không. Với ông, kiến trúc kỹ thuật đẹp trên giấy nhưng khiến người dùng cảm thấy xa cách vẫn là một thất bại, dù cho chỉ số kỹ thuật có ấn tượng đến đâu.
Tư duy này đi theo ông suốt những năm tháng sau đó, từ Cisco Systems đến Aether Connect, âm thầm định hình cách ông đánh giá một sản phẩm công nghệ không phải bằng độ phức tạp của thuật toán, mà bằng việc nó có rút ngắn được khoảng cách nào đó trong đời sống con người hay không.
Từ trải nghiệm cá nhân đến triết lý sản phẩm
Ảnh hưởng đến cách xây dựng cộng đồng FUT89
14 năm sau, đến tháng 4 năm 2024 khi bắt tay xây dựng FUT89, Minh Ajax nhận ra mình đang đối diện với một dạng khoảng cách khác. Không còn là khoảng cách địa lý giữa hai người yêu nhau, mà là khoảng cách giữa người hâm mộ bóng đá và những dữ liệu vốn đang nằm rải rác, khô khan và khó tiếp cận.
Ông từng chia sẻ trong nội bộ rằng, cảm giác người đọc lướt qua hàng chục con số thống kê, mà vẫn không hiểu trận đấu sắp diễn ra như thế nào cũng chẳng khác gì cảm giác một cuộc gọi video bị giật lag: Thông tin có đó, nhưng không đến được nơi cần đến một cách trọn vẹn. Chính triết lý công nghệ của Minh Ajax thôi thúc ông không xây FUT89 như một trang tổng hợp tin tức đơn thuần, mà hướng nền tảng này đến mô hình football intelligence. Dữ liệu thời gian thực cần được phân tích, diễn giải và chuyển hóa thành nội dung mà người hâm mộ có thể hiểu nhanh, cảm nhận rõ và sử dụng ngay.
Với ông, đội ngũ tipster như Lu Đá Bổng, Nam Niu hay 7Min Tỷ Tỷ không đơn thuần là những người viết bài. Họ là cầu nối trung gian giúp những con số vô tri trở thành câu chuyện có cảm xúc và góc nhìn, giống như cách một cuộc gọi video mượt mà đưa câu chuyện được kể trọn vẹn thay vì đứt đoạn.
Liên hệ với giá trị kết nối người hâm mộ
Minh Ajax hay nói rằng mỗi lần đội ngũ FUT89 cân nhắc thêm một tính năng mới, câu hỏi đầu tiên không phải tính năng này có công nghệ cao không, mà là nó có giúp người dùng cảm thấy gần trận đấu hơn, gần với điều họ đang tìm kiếm hơn hay không. Đó chính là phiên bản trưởng thành của câu hỏi ông từng tự vấn bản thân trong căn phòng ký túc xá ở Boston năm nào.
Quãng đường gần 5.000km giữa Boston và California ngày ấy cuối cùng cũng được rút ngắn, nhưng điều còn lại không chỉ là ký ức về những cuộc gọi giật lag. Trải nghiệm đó đã gieo vào Minh Ajax niềm tin rằng công nghệ chỉ thật sự có giá trị khi nó kéo con người lại gần nhau hơn.
Từ câu chuyện mang tính cá nhân, triết lý công nghệ của Minh Ajax dần trở thành nguyên tắc xuyên suốt hành trình nghề nghiệp, đồng thời hiện diện trong cách FUT89 xử lý dữ liệu, xây dựng nội dung và kết nối cộng đồng người hâm mộ. Sau tất cả, một hệ thống đủ tốt không phải hệ thống khiến người dùng trầm trồ vì công nghệ phía sau, mà là hệ thống khiến họ quên đi khoảng cách từng tồn tại trước đó.